ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 15
← സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം : അദ്ധ്യായം 14 | സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം : അദ്ധ്യായം 16 → |
ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 15 തിരുത്തുക
ശ്രീശുക ഉവാച
തതശ്ച പൌഗണ്ഡവയഃ ശ്രിതൌ വ്രജേ
ബഭൂവതുസ്തൌ പശുപാലസമ്മതൌ ।
ഗാശ്ചാരയന്തൌ സഖിഭിഃ സമം പദൈർ
വൃന്ദാവനം പുണ്യമതീവ ചക്രതുഃ ॥ 1 ॥
തൻമാധവോ വേണുമുദീരയൻ വൃതോ
ഗോപൈർഗൃണദ്ഭിഃ സ്വയശോ ബലാന്വിതഃ ।
പശൂൻ പുരസ്കൃത്യ പശവ്യമാവിശദ്-
വിഹർത്തുകാമഃ കുസുമാകരം വനം ॥ 2 ॥
തൻമഞ്ജുഘോഷാലിമൃഗദ്വിജാകുലം
മഹൻമനഃപ്രഖ്യപയഃസരസ്വതാ ।
വാതേന ജുഷ്ടം ശതപത്രഗന്ധിനാ
നിരീക്ഷ്യ രന്തും ഭഗവാൻ മനോ ദധേ ॥ 3 ॥
സ തത്ര തത്രാരുണപല്ലവശ്രിയാ
ഫലപ്രസൂനോരുഭരേണ പാദയോഃ ।
സ്പൃശച്ഛിഖാൻ വീക്ഷ്യ വനസ്പതീൻ മുദാ
സ്മയന്നിവാഹാഗ്രജമാദിപൂരുഷഃ ॥ 4 ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
അഹോ അമീ ദേവ വരാമരാർച്ചിതം
പാദാംബുജം തേ സുമനഃഫലാർഹണം ।
നമന്ത്യുപാദായ ശിഖാഭിരാത്മന-
സ്തമോഽപഹത്യൈ തരുജൻമ യത്കൃതം ॥ 5 ॥
ഏതേഽലിനസ്തവ യശോഽഖിലലോകതീർത്ഥം
ഗായന്ത ആദിപുരുഷാനുപദം ഭജന്തേ ।
പ്രായോ അമീ മുനിഗണാ ഭവദീയമുഖ്യാ
ഗൂഢം വനേഽപി ന ജഹത്യനഘാത്മദൈവം ॥ 6 ॥
നൃത്യന്ത്യമീ ശിഖിന ഈഡ്യ മുദാ ഹരിണ്യഃ
കുർവ്വന്തി ഗോപ്യ ഇവ തേ പ്രിയമീക്ഷണേന ।
സൂക്തൈശ്ച കോകിലഗണാ ഗൃഹമാഗതായ
ധന്യാ വനൌകസ ഇയാൻ ഹി സതാം നിസർഗ്ഗഃ ॥ 7।
ധന്യേയമദ്യ ധരണീ തൃണവീരുധസ്ത്വത്-
പാദസ്പൃശോ ദ്രുമലതാഃ കരജാഭിമൃഷ്ടാഃ ।
നദ്യോഽദ്രയഃ ഖഗമൃഗാഃ സദയാവലോകൈർ-
ഗ്ഗോപ്യോഽന്തരേണ ഭുജയോരപി യത്സ്പൃഹാ ശ്രീഃ ॥ 8 ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം വൃന്ദാവനം ശ്രീമത്കൃഷ്ണഃ പ്രീതമനാഃ പശൂൻ ।
രേമേ സഞ്ചാരയന്നദ്രേഃ സരിദ്രോധഃസു സാനുഗഃ ॥ 9 ॥
ക്വചിദ്ഗായതി ഗായത്സു മദാന്ധാലിഷ്വനുവ്രതൈഃ ।
ഉപഗീയമാനചരിതഃ സ്രഗ്വീ സങ്കർഷണാന്വിതഃ ॥ 10 ॥
ക്വചിച്ച കളഹംസാനാമനുകൂജതി കൂജിതം ।
അഭിനൃത്യതി നൃത്യന്തം ബർഹിണം ഹാസയൻ ക്വചിത് ॥ 11 ॥
മേഘഗംഭീരയാ വാചാ നാമഭിർദ്ദൂരഗാൻ പശൂൻ ।
ക്വചിദാഹ്വയതി പ്രീത്യാ ഗോഗോപാലമനോജ്ഞയാ ॥ 12 ॥
ചകോരക്രൌഞ്ചചക്രാഹ്വഭാരദ്വാജാംശ്ച ബർഹിണഃ ।
അനുരൌതി സ്മ സത്ത്വാനാം ഭീതവദ്വ്യാഘ്രസിംഹയോഃ ॥ 13 ॥
ക്വചിത്ക്രീഡാപരിശ്രാന്തം ഗോപോത്സംഗോപബർഹണം ।
സ്വയം വിശ്രമയത്യാര്യം പാദസംവാഹനാദിഭിഃ ॥ 14 ॥
നൃത്യതോ ഗായതഃ ക്വാപി വൽഗതോ യുധ്യതോ മിഥഃ ।
ഗൃഹീതഹസ്തൌ ഗോപാലാൻ ഹസന്തൌ പ്രശശംസതുഃ ॥ 15 ॥
ക്വചിത്പല്ലവതൽപേഷു നിയുദ്ധശ്രമകർശിതഃ ।
വൃക്ഷമൂലാശ്രയഃ ശേതേ ഗോപോത്സംഗോപബർഹണഃ ॥ 16 ॥
പാദസംവാഹനം ചക്രുഃ കേചിത്തസ്യ മഹാത്മനഃ ।
അപരേ ഹതപാപ്മാനോ വ്യജനൈഃ സമവീജയൻ ॥ 17 ॥
അന്യേ തദനുരൂപാണി മനോജ്ഞാനി മഹാത്മനഃ ।
ഗായന്തി സ്മ മഹാരാജ സ്നേഹക്ലിന്നധിയഃ ശനൈഃ ॥ 18 ॥
ഏവം നിഗൂഢാത്മഗതിഃ സ്വമായയാ
ഗോപാത്മജത്വം ചരിതൈർവ്വിഡംബയൻ ।
രേമേ രമാലാളിതപാദപല്ലവോ
ഗ്രാമ്യൈഃ സമം ഗ്രാമ്യവദീശചേഷ്ടിതഃ ॥ 19 ॥
ശ്രീദാമാ നാമ ഗോപാലോ രാമകേശവയോഃ സഖാ ।
സുബലസ്തോകകൃഷ്ണാദ്യാ ഗോപാഃ പ്രേമ്ണേദമബ്രുവൻ ॥ 20 ॥
രാമ രാമ മഹാബാഹോ കൃഷ്ണ ദുഷ്ടനിബർഹണ ।
ഇതോഽവിദൂരേ സുമഹദ് വനം താലാളിസങ്കുലം ॥ 21 ॥
ഫലാനി തത്ര ഭൂരീണി പതന്തി പതിതാനി ച ।
സന്തി കിന്ത്വവരുദ്ധാനി ധേനുകേന ദുരാത്മനാ ॥ 22 ॥
സോഽതിവീര്യോഽസുരോ രാമ ഹേ കൃഷ്ണ ഖരരൂപധൃക് ।
ആത്മതുല്യബലൈരന്യൈർജ്ഞാതിഭിർബ്ബഹുഭിരാവൃതഃ ॥ 23 ॥
തസ്മാത്കൃതനരാഹാരാദ്ഭീതൈർന്നൃഭിരമിത്രഹൻ ।
ന സേവ്യതേ പശുഗണൈഃ പക്ഷിസംഘൈർവ്വിവർജ്ജിതം ॥ 24 ॥
വിദ്യന്തേഽഭുക്തപൂർവ്വാണി ഫലാനി സുരഭീണി ച ।
ഏഷ വൈ സുരഭിർഗ്ഗന്ധോ വിഷൂചീനോഽവഗൃഹ്യതേ ॥ 25 ॥
പ്രയച്ഛ താനി നഃ കൃഷ്ണ ഗന്ധലോഭിതചേതസാം ।
വാഞ്ഛാസ്തി മഹതീ രാമ ഗമ്യതാം യദി രോചതേ ॥ 26 ॥
ഏവം സുഹൃദ്വചഃ ശ്രുത്വാ സുഹൃത്പ്രിയചികീർഷയാ ।
പ്രഹസ്യ ജഗ്മതുർഗ്ഗോപൈർവൃതൌ താലവനം പ്രഭൂ ॥ 27 ॥
ബലഃ പ്രവിശ്യ ബാഹുഭ്യാം താലാൻ സമ്പരികമ്പയൻ ।
ഫലാനി പാതയാമാസ മതങ്ഗജ ഇവൌജസാ ॥ 28 ॥
ഫലാനാം പതതാം ശബ്ദം നിശമ്യാസുരരാസഭഃ ।
അഭ്യധാവത്ക്ഷിതിതലം സനഗം പരികമ്പയൻ ॥ 29 ॥
സമേത്യ തരസാ പ്രത്യഗ്ദ്വാഭ്യാം പദ്ഭ്യാം ബലം ബലീ ।
നിഹത്യോരസി കാ ശബ്ദം മുഞ്ചൻ പര്യസരത്ഖലഃ ॥ 30 ॥
പുനരാസാദ്യ സംരബ്ധ ഉപക്രോഷ്ടാ പരാക്സ്ഥിതഃ ।
ചരണാവപരൌ രാജൻ ബലായ പ്രാക്ഷിപദ് രുഷാ ॥ 31 ॥
സ തം ഗൃഹീത്വാ പ്രപദോർഭ്രാമയിത്വൈകപാണിനാ ।
ചിക്ഷേപ തൃണരാജാഗ്രേ ഭ്രാമണത്യക്തജീവിതം ॥ 32 ॥
തേനാഹതോ മഹാതാലോ വേപമാനോ ബൃഹച്ഛിരാഃ ।
പാർശ്വസ്ഥം കമ്പയൻ ഭഗ്നഃ സ ചാന്യം സോഽപി ചാപരം ॥ 33 ॥
ബലസ്യ ലീലയോത് സൃഷ്ടഖരദേഹഹതാഹതാഃ ।
താലാശ്ചകമ്പിരേ സർവ്വേ മഹാവാതേരിതാ ഇവ ॥ 34 ॥
നൈതച്ചിത്രം ഭഗവതി ഹ്യനന്തേ ജഗദീശ്വരേ ।
ഓതപ്രോതമിദം യസ്മിംസ്തന്തുഷ്വംഗ യഥാ പടഃ ॥ 35 ॥
തതഃ കൃഷ്ണം ച രാമം ച ജ്ഞാതയോ ധേനുകസ്യ യേ ।
ക്രോഷ്ടാരോഽഭ്യദ്രവൻ സർവ്വേ സംരബ്ധാ ഹതബാന്ധവാഃ ॥ 36 ॥
താംസ്താനാപതതഃ കൃഷ്ണോ രാമശ്ച നൃപ ലീലയാ ।
ഗൃഹീതപശ്ചാച്ചരണാൻ പ്രാഹിണോത്തൃണരാജസു ॥ 37 ॥
ഫലപ്രകരസങ്കീർണ്ണം ദൈത്യദേഹൈർഗ്ഗതാസുഭിഃ ।
രരാജ ഭൂഃ സതാലാഗ്രൈർഘനൈരിവ നഭസ്തലം ॥ 38 ॥
തയോസ്തത് സുമഹത്കർമ്മ നിശാമ്യ വിബുധാദയഃ ।
മുമുചുഃ പുഷ്പവർഷാണി ചക്രുർവ്വാദ്യാനി തുഷ്ടുവുഃ ॥ 39 ॥
അഥ താലഫലാന്യാദൻ മനുഷ്യാ ഗതസാധ്വസാഃ ।
തൃണം ച പശവശ്ചേരുർഹതധേനുകകാനനേ ॥ 40 ॥
കൃഷ്ണഃ കമലപത്രാക്ഷഃ പുണ്യശ്രവണകീർത്തനഃ ।
സ്തൂയമാനോഽനുഗൈർഗ്ഗോപൈഃ സാഗ്രജോ വ്രജമാവ്രജത് ॥ 41 ॥
തം ഗോരജശ്ഛുരിതകുന്തളബദ്ധബർഹ-
വന്യപ്രസൂനരുചിരേക്ഷണചാരുഹാസം ।
വേണും ക്വണന്തമനുഗൈരുപഗീതകീർത്തിം
ഗോപ്യോ ദിദൃക്ഷിതദൃശോഽഭ്യഗമൻ സമേതാഃ ॥ 42 ॥
പീത്വാ മുകുന്ദമുഖസാരഘമക്ഷിഭൃംഗൈ-
സ്താപം ജഹുർവ്വിരഹജം വ്രജയോഷിതോഽഹ്നി ।
തത്സത്കൃതിം സമധിഗമ്യ വിവേശ ഗോഷ്ഠം
സവ്രീഡഹാസവിനയം യദപാംഗമോക്ഷം ॥ 43 ॥
തയോർ യശോദാരോഹിണ്യൌ പുത്രയോഃ പുത്രവത്സലേ ।
യഥാകാമം യഥാകാലം വ്യധത്താം പരമാശിഷഃ ॥ 44 ॥
ഗതാധ്വാനശ്രമൌ തത്ര മജ്ജനോൻമർദ്ദനാദിഭിഃ ।
നീവീം വസിത്വാ രുചിരാം ദിവ്യസ്രഗ്ഗന്ധമണ്ഡിതൌ ॥ 45 ॥
ജനന്യുപഹൃതം പ്രാശ്യ സ്വാദ്വന്നമുപലാലിതൌ ।
സംവിശ്യ വരശയ്യായാം സുഖം സുഷുപതുർവ്രജേ ॥ 46 ॥
ഏവം സ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണോ വൃന്ദാവനചരഃ ക്വചിത് ।
യയൌ രാമമൃതേ രാജൻ കാളിന്ദീം സഖിഭിർവൃതഃ ॥ 47 ॥
അഥ ഗാവശ്ച ഗോപാശ്ച നിദാഘാതപപീഡിതാഃ ।
ദുഷ്ടം ജലം പപുസ്തസ്യാസ്തൃഷാർത്താ വിഷദൂഷിതം ॥ 48 ॥
വിഷാംഭസ്തദുപസ്പൃശ്യ ദൈവോപഹതചേതസഃ ।
നിപേതുർവ്യസവഃ സർവ്വേ സലിലാന്തേ കുരൂദ്വഹ ॥ 49 ॥
വീക്ഷ്യ താൻ വൈ തഥാഭൂതാൻ കൃഷ്ണോ യോഗേശ്വരേശ്വരഃ ।
ഈക്ഷയാമൃതവർഷിണ്യാ സ്വനാഥാൻ സമജീവയത് ॥ 50 ॥
തേ സമ്പ്രതീതസ്മൃതയഃ സമുത്ഥായ ജലാന്തികാത് ।
ആസൻ സുവിസ്മിതാഃ സർവ്വേ വീക്ഷമാണാഃ പരസ്പരം ॥ 51 ॥
അന്വമംസത തദ് രാജൻ ഗോവിന്ദാനുഗ്രഹേക്ഷിതം ।
പീത്വാ വിഷം പരേതസ്യ പുനരുത്ഥാനമാത്മനഃ ॥ 52 ॥