ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 9
← സ്കന്ധം 9 : അദ്ധ്യായം 8 | സ്കന്ധം 9 : അദ്ധ്യായം 10 → |
ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 9 തിരുത്തുക
ശ്രീശുക ഉവാച
അംശുമാംശ്ച തപസ്തേപേ ഗംഗാനയനകാമ്യയാ ।
കാലം മഹാന്തം നാശക്നോത്തതഃ കാലേന സംസ്ഥിതഃ ॥ 1 ॥
ദിലീപസ്തത്സുതസ്തദ്വദശക്തഃ കാലമേയിവാൻ ।
ഭഗീരഥസ്തസ്യ പുത്രസ്തേപേ സ സുമഹത്തപഃ ॥ 2 ॥
ദർശയാമാസ തം ദേവീ പ്രസന്നാ വരദാസ്മി തേ ।
ഇത്യുക്തഃ സ്വമഭിപ്രായം ശശംസാവനതോ നൃപഃ ॥ 3 ॥
കോഽപി ധാരയിതാ വേഗം പതന്ത്യാ മേ മഹീതലേ ।
അന്യഥാ ഭൂതലം ഭിത്ത്വാ നൃപ യാസ്യേ രസാതലം ॥ 4 ॥
കിം ചാഹം ന ഭുവം യാസ്യേ നരാ മയ്യാമൃജന്ത്യഘം ।
മൃജാമി തദഘം കുത്ര രാജംസ്തത്ര വിചിന്ത്യതാം ॥ 5 ॥
ഭഗീരഥ ഉവാച
സാധവോ ന്യാസിനഃ ശാന്താ ബ്രഹ്മിഷ്ഠാ ലോകപാവനാഃ ।
ഹരന്ത്യഘം തേഽങ്ഗസംഗാത് തേഷ്വാസ്തേ ഹ്യഘഭിദ്ധരിഃ ॥ 6 ॥
ധാരയിഷ്യതി തേ വേഗം രുദ്രസ്ത്വാത്മാ ശരീരിണാം ।
യസ്മിന്നോതമിദം പ്രോതം വിശ്വം ശാടീവ തന്തുഷു ॥ 7 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ സ നൃപോ ദേവം തപസാതോഷയച്ഛിവം ।
കാലേനാൽപീയസാ രാജംസ്തസ്യേശഃ സമതുഷ്യത ॥ 8 ॥
തഥേതി രാജ്ഞാഭിഹിതം സർവ്വലോകഹിതഃ ശിവഃ ।
ദധാരാവഹിതോ ഗംഗാം പാദപൂതജലാം ഹരേഃ ॥ 9 ॥
ഭഗീരഥഃ സ രാജർഷിർന്നിന്യേ ഭുവനപാവനീം ।
യത്ര സ്വപിതൄണാം ദേഹാ ഭസ്മീഭൂതാഃ സ്മ ശേരതേ ॥ 10 ॥
രഥേന വായുവേഗേന പ്രയാന്തമനുധാവതീ ।
ദേശാൻ പുനന്തീ നിർദ്ദഗ്ദ്ധാനാസിഞ്ചത്സഗരാത്മജാൻ ॥ 11 ॥
യജ്ജലസ്പർശമാത്രേണ ബ്രഹ്മദണ്ഡഹതാ അപി ।
സഗരാത്മജാ ദിവം ജഗ്മുഃ കേവലം ദേഹഭസ്മഭിഃ ॥ 12 ॥
ഭസ്മീഭൂതാംഗസംഗേന സ്വര്യാതാഃ സഗരാത്മജാഃ ।
കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ ദേവീം യേ സേവന്തേ ധൃതവ്രതാഃ ॥ 13 ॥
ന ഹ്യേതത്പരമാശ്ചര്യം സ്വർദ്ധുന്യാ യദിഹോദിതം ।
അനന്തചരണാംഭോജപ്രസൂതായാ ഭവച്ഛിദഃ ॥ 14 ॥
സന്നിവേശ്യ മനോ യസ്മിൻ ശ്രദ്ധയാ മുനയോഽമലാഃ ।
ത്രൈഗുണ്യം ദുസ്ത്യജം ഹിത്വാ സദ്യോ യാതാസ്തദാത്മതാം ॥ 15 ॥
ശ്രുതോ ഭഗീരഥാജ്ജജ്ഞേ തസ്യ നാഭോഽപരോഽഭവത് ।
സിന്ധുദ്വീപസ്തതസ്തസ്മാദയുതായുസ്തതോഽഭവത് ॥ 16 ॥
ഋതുപർണ്ണൊ നളസഖോ യോഽശ്വവിദ്യാമയാന്നളാത് ।
ദത്ത്വാക്ഷഹൃദയം ചാസ്മൈ സർവ്വകാമസ്തു തത്സുതഃ ॥ 17 ॥
തതഃ സുദാസസ്തത്പുത്രോ മദയന്തീപതിർന്നൃപഃ ।
ആഹുർമ്മിത്രസഹം യം വൈ കൽമാഷാങ്ഘ്രിമുത ക്വചിത് ।
വസിഷ്ഠശാപാദ്രക്ഷോഽഭൂദനപത്യഃ സ്വകർമ്മണാ ॥ 18 ॥
രാജോവാച
കിം നിമിത്തോ ഗുരോഃ ശാപഃ സൌദാസസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമഃ കഥ്യതാം ന രഹോ യദി ॥ 19 ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
സൌദാസോ മൃഗയാം കിഞ്ചിച്ചരൻ രക്ഷോ ജഘാന ഹ ।
മുമോച ഭ്രാതരം സോഽഥ ഗതഃ പ്രതിചികീർഷയാ ॥ 20 ॥
സ ചിന്തയന്നഘം രാജ്ഞഃ സൂദരൂപധരോ ഗൃഹേ ।
ഗുരവേ ഭോക്തുകാമായ പക്ത്വാ നിന്യേ നരാമിഷം ॥ 21 ॥
പരിവേക്ഷ്യമാണം ഭഗവാൻ വിലോക്യാഭക്ഷ്യമഞ്ജസാ ।
രാജാനമശപത്ക്രുദ്ധോ രക്ഷോ ഹ്യേവം ഭവിഷ്യസി ॥ 22 ॥
രക്ഷഃകൃതം തദ്വിദിത്വാ ചക്രേ ദ്വാദശവാർഷികം ।
സോഽപ്യപോഽഞ്ജലിമാദായ ഗുരും ശപ്തും സമുദ്യതഃ ॥ 23 ॥
വാരിതോ മദയന്ത്യാപോ രുശതീഃ പാദയോർജ്ജഹൌ ।
ദിശഃ ഖമവനീം സർവ്വം പശ്യൻ ജീവമയം നൃപഃ ॥ 24 ॥
രാക്ഷസം ഭാവമാപന്നഃ പാദേ കൽമാഷതാം ഗതഃ ।
വ്യവായകാലേ ദദൃശേ വനൌകോദമ്പതീ ദ്വിജൌ ॥ 25 ॥
ക്ഷുധാർത്തോ ജഗൃഹേ വിപ്രം തത്പത്ന്യാഹാകൃതാർത്ഥവത് ।
ന ഭവാൻ രാക്ഷസഃ സാക്ഷാദിക്ഷ്വാകൂണാം മഹാരഥഃ ॥ 26 ॥
മദയന്ത്യാഃ പതിർവീര നാധർമ്മം കർത്തുമർഹസി ।
ദേഹി മേഽപത്യകാമായാ അകൃതാർത്ഥം പതിം ദ്വിജം ॥ 27 ॥
ദേഹോഽയം മാനുഷോ രാജൻ പുരുഷസ്യാഖിലാർത്ഥദഃ ।
തസ്മാദസ്യ വധോ വീര സർവ്വാർത്ഥവധ ഉച്യതേ ॥ 28 ॥
ഏഷ ഹി ബ്രാഹ്മണോ വിദ്വാംസ്തപഃശീലഗുണാന്വിതഃ ।
ആരിരാധയിഷുർബ്രഹ്മ മഹാപുരുഷസംജ്ഞിതം ।
സർവ്വഭൂതാത്മഭാവേന ഭൂതേഷ്വന്തർഹിതം ഗുണൈഃ ॥ 29 ॥
സോഽയം ബ്രഹ്മർഷിവര്യസ്തേ രാജർഷിപ്രവരാദ് വിഭോ ।
കഥമർഹതി ധർമ്മജ്ഞ വധം പിതുരിവാത്മജഃ ॥ 30 ॥
തസ്യ സാധോരപാപസ്യ ഭ്രൂണസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।
കഥം വധം യഥാ ബഭ്രോർമ്മന്യതേ സൻമതോ ഭവാൻ ॥ 31 ॥
യദ്യയം ക്രിയതേ ഭക്ഷസ്തർഹി മാം ഖാദ പൂർവ്വതഃ ।
ന ജീവിഷ്യേ വിനാ യേന ക്ഷണം ച മൃതകം യഥാ ॥ 32 ॥
ഏവം കരുണഭാഷിണ്യാ വിലപന്ത്യാ അനാഥവത് ।
വ്യാഘ്രഃ പശുമിവാഖാദത് സൗദാസഃ ശാപമോഹിതഃ ॥ 33 ॥
ബ്രാഹ്മണീ വീക്ഷ്യ ദിധിഷും പുരുഷാദേന ഭക്ഷിതം ।
ശോചന്ത്യാത്മാനമുർവ്വീശമശപത്കുപിതാ സതീ ॥ 34 ॥
യസ്മാൻമേ ഭക്ഷിതഃ പാപ കാമാർത്തായാഃ പതിസ്ത്വയാ ।
തവാപി മൃത്യുരാധാനാദകൃതപ്രജ്ഞ ദർശിതഃ ॥ 35 ॥
ഏവം മിത്രസഹം ശപ്ത്വാ പതിലോകപരായണാ ।
തദസ്ഥീനി സമിദ്ധേഽഗ്നൌ പ്രാസ്യ ഭർത്തുർഗ്ഗതിം ഗതാ ॥ 36 ॥
വിശാപോ ദ്വാദശാബ്ദാന്തേ മൈഥുനായ സമുദ്യതഃ ।
വിജ്ഞായ ബ്രാഹ്മണീശാപം മഹിഷ്യാ സ നിവാരിതഃ ॥ 37 ॥
തത ഊർദ്ധ്വം സ തത്യാജ സ്ത്രീസുഖം കർമ്മണാപ്രജാഃ ।
വസിഷ്ഠസ്തദനുജ്ഞാതോ മദയന്ത്യാം പ്രജാമധാത് ॥ 38 ॥
സാ വൈ സപ്ത സമാ ഗർഭമബിഭ്രന്ന വ്യജായത ।
ജഘ്നേഽശ്മനോദരം തസ്യാഃ സോഽശ്മകസ്തേന കഥ്യതേ ॥ 39 ॥
അശ്മകാൻമൂലകോ ജജ്ഞേ യഃ സ്ത്രീഭിഃ പരിരക്ഷിതഃ ।
നാരീകവച ഇത്യുക്തോ നിഃക്ഷത്രേ മൂലകോഽഭവത് ॥ 40 ॥
തതോ ദശരഥസ്തസ്മാത്പുത്ര ഐഡവിഡിസ്തതഃ ।
രാജാ വിശ്വസഹോ യസ്യ ഖട്വാംഗശ്ചക്രവർത്ത്യഭൂത് ॥ 41 ॥
യോ ദേവൈരർത്ഥിതോ ദൈത്യാനവധീദ്യുധി ദുർജ്ജയഃ ।
മുഹൂർത്തമായുർജ്ഞാത്വൈത്യ സ്വപുരം സന്ദധേ മനഃ ॥ 42 ॥
ന മേ ബ്രഹ്മകുലാത്പ്രാണാഃ കുലദൈവാന്ന ചാത്മജാഃ ।
ന ശ്രിയോ ന മഹീ രാജ്യം ന ദാരാശ്ചാതിവല്ലഭാഃ ॥ 43 ॥
ന ബാല്യേഽപി മതിർമ്മഹ്യമധർമ്മേ രമതേ ക്വചിത് ।
നാപശ്യമുത്തമശ്ലോകാദന്യത്കിഞ്ചന വസ്ത്വഹം ॥ 44 ॥
ദേവൈഃ കാമവരോ ദത്തോ മഹ്യം ത്രിഭുവനേശ്വരൈഃ ।
ന വൃണേ തമഹം കാമം ഭൂതഭാവനഭാവനഃ ॥ 45 ॥
യേ വിക്ഷിപ്തേന്ദ്രിയധിയോ ദേവാസ്തേ സ്വഹൃദി സ്ഥിതം ।
ന വിന്ദന്തി പ്രിയം ശശ്വദാത്മാനം കിമുതാപരേ ॥ 46 ॥
അഥേശമായാരചിതേഷു സംഗം
ഗുണേഷു ഗന്ധർവ്വപുരോപമേഷു ।
രൂഢം പ്രകൃത്യാഽഽത്മനി വിശ്വകർതുർ-
ഭാവേന ഹിത്വാ തമഹം പ്രപദ്യേ ॥ 47 ॥
ഇതി വ്യവസിതോ ബുദ്ധ്യാ നാരായണഗൃഹീതയാ ।
ഹിത്വാന്യഭാവമജ്ഞാനം തതഃ സ്വം ഭാവമാശ്രിതഃ ॥ 48 ॥
യത്തദ്ബ്രഹ്മ പരം സൂക്ഷ്മമശൂന്യം ശൂന്യകൽപിതം ।
ഭഗവാൻ വാസുദേവേതി യം ഗൃണന്തി ഹി സാത്വതാഃ ॥ 49 ॥